Vitesse en de KNVB

De strijd tussen Vitesse en de KNVB over de proflicentie hield maanden het voetbalnieuws bezig. Juridisch is de zaak meer dan een sportverhaal. Het draait om de vraag hoever een vereniging mag gaan met een ingrijpende sanctie, en hoe zorgvuldig het besluit daarover moet zijn. Hieronder volgt een kort overzicht van wat er is gebeurd en wat de rechter heeft beslist.

Wat ging eraan vooraf

De KNVB verleent licenties aan betaaldvoetbalorganisaties, en de Licentiecommissie ziet toe op de naleving van het Licentiereglement. Beroep tegen haar besluiten staat open bij de Beroepscommissie.

Bij Vitesse speelden al langer zorgen over de aandeelhouders. In februari 2024 weigerde de Licentiecommissie toestemming voor een overdracht van de zeggenschap, omdat onduidelijk was wie de beoogde aandeelhouder was en waar het vermogen vandaan kwam. Zij kon daardoor niet uitsluiten dat dit vermogen indirect afkomstig was van een gesanctioneerd persoon. In april 2024 stelde zij vast dat (voormalige) aandeelhouders en bestuurders de informatieplicht uit het Licentiereglement meermalen hadden geschonden. Zij legde toen een sanctie van achttien wedstrijdpunten op in plaats van de licentie in te trekken.

In mei 2024 verzocht Vitesse de Ondernemingskamer om een onderzoek naar de gang van zaken en om de benoeming van onafhankelijke commissarissen. De Ondernemingskamer benoemde op 16 mei 2024 twee onafhankelijke commissarissen. De aandelen gingen op 18 mei 2024 over naar een onafhankelijke stichting.

Intrekkingen

Op 24 juni 2024 trok de Licentiecommissie de licentie in. Op 3 augustus 2024 verklaarde de Beroepscommissie het beroep van Vitesse gegrond, omdat Vitesse inmiddels aan de gestelde voorwaarden voldeed. De club behield haar licentie

Op 10 juli 2025 trok de Licentiecommissie de licentie opnieuw in. Volgens haar had Vitesse over een aantal jaren in ernstige en structurele mate het licentiesysteem. De Beroepscommissie verklaarde het beroep op 31 juli 2025 ongegrond. Zij oordeelde dat sprake was van een meerjarig patroon van misleiding, omzeiling en ondermijning van het licentiesysteem.

De voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland wees de vorderingen van Vitesse af. In hoger beroep oordeelde het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden anders. Het schorste beide besluiten en veroordeelde de KNVB om Vitesse met onmiddellijke ingang toe te laten tot de competities. Op dat moment waren er al vier speelronden gespeeld waaraan Vitesse niet had deelgenomen.

Waarom het hof Vitesse gelijk gaf

Het hof volgde de KNVB op een belangrijk punt. Het kon de commissies volgen in het oordeel dat Vitesse haar informatieverplichting op een aantal materiële punten niet had nageleefd, met name rond de verkoop en conversie van een schuld uit geldlening.

Toch hield de sanctie volgens het hof geen stand, om drie redenen. Ten eerste beoordeelde het hof een deel van de verwijten wezenlijk anders. Voortzetting van het verweten patroon na augustus 2024 was niet gebleken, of sterk te nuanceren. Een onvoorwaardelijke intrekking was niet de enige sanctie die overbleef, en de licentie had ook voorwaardelijk kunnen worden ingetrokken. Ten tweede lieten de commissies actuele ontwikkelingen buiten beschouwing, zoals de beoogde overname door Sterkhouders B.V. en het Herinrichtingsplan 2025. Ten derde was de procedure onzorgvuldig. De Beroepscommissie had een afwijkende, versnelde procedure gevolgd, waardoor Vitesse pas op de ochtend van de hoorzitting over de stukken van de Licentiecommissie beschikte. Dat achtte het hof strijdig met hoor en wederhoor.

In de belangenafweging woog zwaar dat voortduren van de intrekking Vitesse naar alle waarschijnlijkheid failliet zou maken, met grote gevolgen voor werknemers, supporters, sponsoren en financiers. Het hof erkende ook het belang van de KNVB bij integriteit en continuïteit van de competities en bij de geloofwaardigheid van het licentiesysteem.

De Hoge Raad: de beslissing van 17 juli 2026

De KNVB stelde cassatie in. De Hoge Raad verwierp haar belangrijkste klachten en liet de beslissing van het hof in stand. Alleen de proceskostenveroordeling in het incidentele hoger beroep werd vernietigd.

De rechtsregels die de Hoge Raad daarbij toepast, zijn voor de bestuurspraktijk het belangrijkst. Besluiten van verenigingsorganen zijn op grond van artikel 2:15 lid 1 BW vernietigbaar bij strijd met besluitvormingsregels, met de redelijkheid en billijkheid (art. 2:8 BW) of met een reglement. De rechter past terughoudendheid, maar de Hoge Raad voegt daaraan twee verduidelijkingen toe. Aan een orgaan van een rechtspersoon komt niet steeds een grote beleidsruimte toe. De mate waarin de rechter toetst, hangt af van de omstandigheden van het geval. Ook voor een orgaan met een rechtsprekende taak, zoals de Beroepscommissie, geldt geen algemene extra terughoudendheid. De kort geding-rechter hoeft evenmin extra terughoudend te zijn, hoewel hij zich moet richten naar de waarschijnlijke uitkomst van de bodemprocedure.

De Hoge Raad overweegt verder dat het oordeel van het hof in de kern berust op disproportionaliteit. De onvoorwaardelijke intrekking stond, gelet op de verstrekkende gevolgen en de betrokken belangen, niet in redelijke verhouding tot de verwijten en tot het belang van de KNVB bij sanctionering. De Hoge Raad accepteert ook dat bij het belang van Vitesse mag worden meegewogen welke economische en maatschappelijke functie de club vervult. Omdat de inhoudelijke grond de beslissing zelfstandig draagt, behandelde de Hoge Raad de klachten over de wijze van totstandkoming niet.

Conclusie

Het gaat hier om een uitspraak in kort geding. Het hof heeft niet definitief geoordeeld dat de besluiten onrechtmatig waren, alleen dat het voldoende aannemelijk is dat de bodemrechter ze zal vernietigen. De bodemprocedure is inmiddels gestart.

De juridische les reikt verder dan het voetbal. Een vereniging of ander rechtspersoon kan bij de zwaarste sanctie niet volstaan met een zware sanctie voor zware fouten. Zij moet een zorgvuldige procedure volgen, actuele ontwikkelingen meewegen en nagaan of een minder verstrekkende maatregel volstaat, zoals een voorwaardelijke sanctie. Wie als bestuurder of lid van een orgaan zo’n besluit moet nemen, doet er goed aan de belangenafweging en de procedure schriftelijk te onderbouwen. Wie zelf door een verenigingsorgaan wordt getroffen, kan vernietiging op grond van artikel 2:15 BW overwegen, eventueel met een voorlopige voorziening.

Heeft u te maken met een besluit van een verenigingsorgaan, bondsorgaan of ander rechtspersoonsorgaan dat u wilt aanvechten? Neem vrijblijvend contact op met Ebru Mertturk.